Trưa hè, nhớ canh giấm tuổi thơ

Trưa mùa hè, giữa đất trời Hà Nội, chợt nhớ nhà! Nỗi nhớ cứ miên man theo từng bước chân ra ngõ. Bất chợt bên góc vườn nhà ai, một cây khế già buông trĩu những chùm quả. Chao ôi là nhớ ! Nhớ củ dong riềng luộc sượng, bát cháo hành hay củ sắn nướng, nhớ vị đậm đà một bát giấm chua…Với tôi, đó là những món ăn tuổi thơ, được làm bằng đôi bàn tay xù xì của mẹ.

Nguồn ảnh: blog.com

Canh giấm gắn với những kỷ niệm tuổi thơ, với những mùa gió lào xao xác, hanh hao; với dáng cha, lòng mẹ tảo tần, lam lũ. Cứ mỗi độ hè về, khi ruộng đồng khô nẻ, bầu trời như một chảo lửa khổng lồ, bố lội dòng kênh tát cá cạn, mẹ vừa đi gặt về đã tất tả vào bếp, mặt còn lấm tấm giọt mồ hôi.

Hồi đó đất rộng, người thưa, con cá còn đầy rẫy ở dưới nước, cha tôi chỉ chọn những con to vừa ăn, còn những con cá nhỏ thì thả chúng về lại với ruộng đồng, vì thế cá ngày cứ sinh sôi.

Những con cá cha đem về, được mẹ chế biến thành nhiều món, nhưng vào những buổi trưa hè như thế này, tôi thích nhất món cá quả nấu khế chua mẹ từng làm.

Đơn giản thôi ! Những trái khế chua ngoài vườn được mẹ hái vào xắt thành từng lát vừa ăn, đem nấu vào nồi nước dùng để lấy vị chua cho nồi canh giải nhiệt. Trong thời gian đợi nước sôi, những con cá được mẹ làm vảy và lấy hết ruột ra, rửa sạch. Nồi nước vừa sôi, vớt hết bọt cũng là lúc cho cá vào; đợi nước sôi lần nữa, cá vừa chín tới thì thêm nếm gia vị cho vừa miệng: một ít ớt cay, rau sống, mùi tàu, dưa chua...Thế đấy! Một nồi canh giấm cá quả được nấu xong.

Có khi, để thay đổi vị giác, mẹ thay khế bằng Dưa muối (nguồn: files.com)

Canh giấm ăn cùng cơm nóng, thêm đĩa cà pháo muối trường, giòn khúm thật đúng ngon nhất trần đời! Mặc gió Lào hừng hực thổi, mặc cái nắng tháng năm như thiêu như đốt, dưới mái hiên, bên giàn hoa giấy rực rỡ đầy tiếng chim, tiếng gió…cả gia đình tôi quây quần đông đủ bên mâm cơm trưa ngạt ngào thơm…Canh giấm có cái béo của cá quả đồng nội, cái chua đậm của khế, vị cay của ớt…Và đặc biệt, trong đó mẹ nêm cả gia vị của tình thương chân chất, bao la.

Thưởng thức món canh dân dã này như thách thức cái tính bướng bỉnh vốn thường trực trong tôi. Mẹ vẫn bảo, muốn cảm nhận cái ngon của canh giấm thì người ăn thường phải huy động tất cả các giác quan để mà xuýt xoa, cảm nhận. Ăn giấm là để tìm cảm giác mạnh, bởi nơi bát giấm bé nhỏ là cả một sự giao hòa khéo léo: khế chua điếng lưỡi, cay rát đầu môi…Húp một ngụm đã khiến mắt ta cay xè, mồ hôi vã ra…dường như, mọi nhọc nhằn, mệt mỏi cũng theo đó mà tan biến hết.

Nồi canh giấm như cuộc đời của mẹ, tôi ăn mà cảm giác như thế. Mẹ nấu rất ngon. Vị chua của khế cộng với vị ngọt bùi của cá, vị cay cay của ớt, đậm đà của muối cùng thơm nồng lá mùi tàu…các hương vị hoà quyện nhau một cách tinh tế. Không mấy ai có thể làm được điều đó. Tôi yêu mẹ, tôi hiểu mẹ khi tôi ăn muỗng canh mẹ nấu.

Bên mâm cơm đạm bạc, chỉ có đĩa cá khô, rau luộc, bát cà muối, tô canh giấm, cả nhà tôi quây quần bên nhau, chị em xúm xít chìa bát cho mẹ bới cơm, thi nhau húp canh và kể chuyện học hành ở trường. Giờ đây, cứ mỗi trưa hè lại nghe trỗi dậy một cảm xúc bâng khuâng, da diết nhớ bát canh đồng nội thuở nào, bát canh mà vị thanh chua chen lẫn với hương thơm đã làm mát cả cuộc đời cho đến tận bây giờ...Cũng chính từ món ăn gia đình bình dân này, mẹ tôi - người nhà quê chất phác Nghệ Tĩnh, không cần dùng nhiều lời “thuyết giảng” về quê hương và nguồn cội, cũng khiến chị em tôi dù ở tứ xứ thị thành hễ tranh thủ được là đón xe về nhà, để lại quây quần bên cha mẹ, ăn món canh giấm quen thuộc và lại nghe thấm dần tình quê hương ruột thịt trong từng mạch máu…

Thái Lê