Sâm cầm Hồ Tây

Ông Tô Hoài, nhà văn Hà Nội nổi tiếng, có câu văn rất hay viết về Hồ Tây của Thăng Long - Hà Nội nghìn năm được nhiều người thuộc: “Hồ Tây trước mặt tôi kia, dường như làn nước bao giờ cũng mênh mang ra ngoài những áng văn tôi đã thấy. Mùa đông xám ngắt đã về rồi, từng đàn bồ nông, từng đàn sâm cầm bay như trấu vãi ngang trời...”

Cứ “duy danh định nghĩa” thì “sâm” là loài củ có sức bổ dưỡng đặc biệt. Còn “cầm” thì nhất định là “chim” rồi. Ghép hai chữ này lại, thành ra cái nghĩa: đây là loài chim ăn sâm. Do đó vừa thơm ngon, vừa bổ béo. Rõ ràng là một thứ đặc sản quý giá.

Ông Tô Hoài, nhà văn Hà Nội nổi tiếng, có câu văn rất hay viết về Hồ Tây của Thăng Long - Hà Nội nghìn năm được nhiều người thuộc: “Hồ Tây trước mặt tôi kia, dường như làn nước bao giờ cũng mênh mang ra ngoài những áng văn tôi đã thấy. Mùa đông xám ngắt đã về rồi, từng đàn bồ nông, từng đàn sâm cầm bay như trấu vãi ngang trời...”

Cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, trong ca khúc nổi tiếng “Nhớ mùa thu Hà Nội” cũng có câu hát rất được mến mộ về “mặt nước vàng lay, bờ xa mời gọi” của “Hồ Tây chiều thu...” mà lại có “bầy sâm cầm nhỏ, vỗ cánh mặt trời”...

Như vậy, vượt rất đẹp lên trên món ăn đặc sản, Sâm Cầm còn chính là đặc sản thiên nhiên và mỹ học - đặc biệt về hai mùa thu, đông của một vùng nước trời Hồ tây - từng được thi thánh Cao bá Quát gọi là “nàng Tây Thi” thắng danh hàng đầu ở đất kinh kỳ, Thủ đô.

Vì sao sâm cầm lại trở thành đặc sản nhiều nghĩa của Hồ Tây như vậy?

Các nhà điểu học cho biết: Sâm cầm thuộc họ gà nước, bộ chim lặn. Do đó, không chắc có thực là loài chim ăn sâm hay không, nhưng chắc chắn vì có đôi chân cao, lại có màng nối giữa các ngón( khi toẽ ra giống như chiếc quạt nan) cho nên là loài chạy trên đất cũng nhanh mà bơi lặn thì lại càng tài.

Hình dáng và sắc màu sâm cầm rất đẹp: Đầu và cổ đen huyền, chuyển thành xám thì thẫm ở mặt lưng, mắt nâu đỏ, mỏ trắng ngà. Đây là loài chim di trú. Có quê hương phương Bắc- đất của sâm, cũng là nơi rất lạnh. Vì thế, hàng năm mỗi khi thu đến, đông về, sâm cầm lại thành đàn hàng trăm, hàng ngàn con bay xuống phương Nam tránh rét. Hồ Tây ở phương Nam, được sâm cầm chọn làm điểm đến lí tưởng. Cũng bởi thế, đã để lại cho Hồ Tây một giai thoại thú vị liên quan đến sâm cầm.

Chuyện kể rằng: đầu đời vua Tự Đức nhà Nguyễn, nghe tin Hồ Tây ở Hà Nội có sâm cầm, triều đình Huế bèn xuống lệnh, bắt dân làng ở Nghi Tàm sinh sống bên hồ cứ mỗi mùa chim về phải cống vua 10 đôi chim. Thế là thành gánh nặng cho dân. Vì bọn quan lại sâu mọt ở địa phương nhân dịp này kiếm đủ cớ để đục khoét: Bắt dân phải nộp hàng trăm đôi, rồi tiền mua tép nuôi chim, tiền nuôi lính trông nom và vận chuyển chim...

Có một dân nghèo trong làng, thấy cảnh khố ấy tình nguyện làm chân lí trưởng để đối phó với quan trên giúp dân làng. Đặc biệt ông này râu rậm nên được gọi là “Lý Râu”. Lý Râu lên cửa quan hết kêu xin lại đấu lý lẽ, đòi bãi bỏ lệnh tiến vua sâm cầm. Dĩ nhiên là bị quan trên trừng trị rồi. Ông bị lôi ra sân quan đường đánh đòn rất đau. Lý Râu được dân chúng ủng hộ nên cắn răng nhịn đòn, kiên trì đấu tranh. Cuối cùng, chuyện đến tai vua. Lại nhân lúc trong nước có nhiều cuộc nổi dậy của quần chúng. Thế là lệnh vua ban ra: Bãi bỏ việc tiến cung sâm cầm Hồ Tây!

Theo Tintuc.thieunien.vn