Tản mạn về chè đỗ đen

Những hạt đỗ đen nhánh uống nước no đầy, mềm và nhiều tinh bột hơn, vị ngọt thanh của nước chè cùng với vị mát lạnh của đá xay, thoang thoảng mùi dầu chuối và chút bùi bùi, ngầy ngậy của dừa non, va ni, làm cho sức nóng của buổi trưa Hà Nội trở nên dịu dàng, nắng vàng dường như tan dần trong cốc chè ngọt ngào.

Nguồn ảnh: flickr.com

Thú ẩm thực của người Hà Nội không chỉ tinh tế, cầu kỳ mà còn rất phong phú. Mùa nào thức ấy, cuối thu, đầu đông người ta ăn bánh khoai, ốc luộc, ngô, khoai nướng. Mùa hè lại có vô vàn thú ăn vặt khác nhau, nhưng chè vẫn là món ăn khoái khẩu, giải khát nhất. Dù ăn xong một tô phở hay đang đi trên con đường nắng chang chang, ai cũng muốn được thưởng thức một cốc chè đỗ đen thơm ngon, mát lành.

Chè đỗ đen không thể vắng bóng trên các con đường Hà Nội mỗi độ hè đến. Đó là món ăn đậm chất dân giã, bởi hạt đỗ đen vốn là thứ nông sản gần gũi với con người, đó cũng là một thức uống đi sâu vào nếp sống của người Hà nội từ lâu đời.

Những hạt đỗ to tròn, đen nhánh, đã đủ độ già qua những trận nắng hè, cắn giòn trong miệng, được lựa chọn để nấu chè. Đem đỗ đen thả vào chậu nước, nếu thấy hạt nào nổi lên thì vớt bỏ đi. Người nấu chè không chỉ cầu kỳ trong việc lựa chọn đỗ mà còn tỉ mỉ luộc qua đỗ một lần rồi bỏ thứ nước chát ban đầu đi. Tiếp tục cho ít nước lọc vào đun đến khi nào hạt đỗ săn lại, vị ngọt đã ngấm thì lại tiếp thêm nước, đun đến khi đỗ chín mềm là được.

Đỗ được vớt ra, để nguội rồi đem xào với đường, những hạt đỗ đen nhánh mềm mại dính vào nhau như có chất keo, một lượng đường khác đem hòa tan vào nước, vị ngọt sẽ thấm vào lòng của hạt đỗ khiến nó mềm hơn. Một nồi chè ngon là đỗ không nứt vỡ, cắn vào thấy chất bột tan trong miệng. Nước đỗ phải trong, ngọt vừa đủ đển người ăn có thể thêm bớt lượng đường tùy ý.

Nguồn ảnh: thuviengiadinh.com

Người Hà Nội xưa thường nấu chè mộc ướp hương hoa nhài, hoa bưởi thoang thoảng để cảm nhận hết sự tinh tế, ngọt lành của chè đỗ đen. Ngày nay, họ đã biến hóa thứ chè này theo nhu cầu của giới trẻ, với sự tham gia của những thứ gia vị khác nhau, tạo nên cốc chè đỗ đen thập cẩm.

Thú vị nhất là khâu pha chế những cốc chè. Đầu tiên là múc vài thìa đỗ đen vào đáy cốc, thêm chút bột vani, dừa tươi nào, dừa khô, dầu chuối, thạch đen và hạt trân châu, rối đến lớp đá báo trắng muốt phủ lên bề mặt cốc chè, khâu cuối cùng là rót nước đậu vào. Thế là đã có một cốc chè thơm ngon như ý.

Khi thưởng thức, người ta lấy thìa nhỏ khuấy đều để các hương liệu được hòa vào nhau làm nên hương vị độc đáo của chè đỗ đen. Những hạt đỗ đen nhánh uống nước no đầy, mềm và nhiều tinh bột hơn, vị ngọt thanh của nước chè cùng với vị mát lạnh của đá xay, thoang thoảng mùi dầu chuối và chút bùi bùi, ngầy ngậy của dừa non, va ni, làm cho sức nóng của buổi trưa Hà Nội trở nên dịu dàng, nắng vàng dường như tan dần trong cốc chè đỗ ngọt ngào.

Không bắt mắt bằng sự cầu kì, hòa trộn màu sắc, chè đỗ đen chinh phục người thưởng thức bởi hương thơm nhẹ nhàng cùng vị ngọt thanh mát của thứ nước màu đen làm nên đặc trưng riêng của những ly chè đỗ đen Hà Nội. Vị ngọt thanh mát lan tỏa nơi đầu lưỡi làm ai đã thưởng thức một lần thì không thể nào quên.

Nguồn ảnh: bepnhabill.wordpress.com

Vị bùi bùi của đỗ đen vẫn còn nồng nàn nguyên vẹn sự dung dị, mộc mạc. Ăn chè đỗ đen không phải chỉ là thưởng thức một hương vị mà nó còn là nét đẹp văn hoá lâu đời mang đậm chất dân gian của người Hà Nội.

Ngọc Dung
TapchiMonngon.com