Xôm Tăm - giản đơn mà hấp dẫn

Người Thái quan niệm rằng những món ăn giản dị chính là những món ăn tinh túy nhất bởi cái giản dị chính là sự chắt lọc từ những cái rườm rà và công thức. Vì thế dường như trong Xôm Tăm, những cái thừa, cái không cần thiết đều đã bị đào thải theo thời gian.

Xôm Tăm có nguồn gốc ở vùng Đông Bắc Thái Lan và Lào. Món này giống như nộm hay gỏi của Việt Nam nhưng phong phú và đa dạng hơn trong nguyên liệu và cách chế biến. Xôm Tăm chủ yếu được làm từ đu đủ sống bào thành sợi giòn và trắng, đem bỏ vào cối và giã cùng với cà chua bi, đậu que, tôm khô, ớt và tỏi. Được chế biến bằng nguyên liệu tươi cùng với đường cát, nước mắm, cua muối hoặc cá muối, Xôm Tăm có vị chua cay và hơi mặn. Người Thái thường ăn Xôm Tăm cùng với xôi và gà nướng hoặc cá quả nướng. Khi mua Xôm Tăm, thực khách còn được người bán khuyến mãi thêm bắp cải tươi và rau muống sống.

Xôm Tăm có rất nhiều tên gọi tùy theo loại và tùy theo vùng miền. Xôm Tăm là cách gọi ở miền Trung (nơi có thủ đô Băng Cốc), người Đông Bắc gọi món này là Tăm bắc hùng hoặc tằm xôm. Bây giờ nếu bạn hỏi một người Thái có bao nhiêu loại Xôm Tăm thì chắc người đó sẽ ngẩn người ra và đếm… Ở Thái Lan có không dưới hai mươi loại Xôm Tăm và mỗi loại được đặt tên khác nhau theo thành phần chế biến.

Xôm Tăm Thay là loại Xôm Tăm chỉ có tôm khô và đậu, bỏ thêm cả đường, vị chua chua ngọt ngọt. Xôm Tăm khày khêm là loại Xôm Tăm thay có bỏ thêm trứng muối khiến cho Xôm Tăm có vị đậm đà hơn và cay vừa phải. Xôm Tăm pa rá hoặc còn gọi là tăm Lao bỏ thêm cá muối nên vị mặn và cay. Tăm xua là một loại Xôm Tăm được nhiều người Thái ưa chuộng, nhất là vùng Đông Bắc. Muốn làm món Xôm Tăm này, người ta trộn lẫn bún với đu đủ rồi giã dập ra, có thể cho một ít đường tùy vào khẩu vị của từng người. Gần đây Xôm Tăm xuất hiện món mới rất được hoan nghênh: Tăm Thá lê. Đây là Xôm Tăm có cho thêm hải sản như mực, tôm, ốc… vị ngon, lạ nhưng cũng vì thế mà giá của món này đắt hơn một chút so với các Xôm Tăm khác.

Mới chỉ điểm sơ qua mà đã thấy Xôm Tăm của người Thái phong phú và đa dạng đến mức nào. Có lẽ ngay từ khi xuất hiện, Xôm Tăm đã được người Thái đưa vào danh sách những món khoái khẩu hàng ngày. Tuy nhiên, ngay cả người Thái Lan cũng không thể biết được đích xác thời gian nào mà từ đu đủ được chế biến thành Xôm Tăm. Chỉ biết rằng có một thời, tiêu chuẩn để đánh giá người phụ nữ đảm đang của miền Đông Bắc Thái Lan là phải “Giỏi món Tôm Giăm Cung, làm canh và Xôm Tăm”. Điều này chứng tỏ người Thái cổ xưa đặc biệt là vùng Đông Bắc rất thích thưởng thức Xôm Tăm, coi đó như là một món không thế thiểu trong cuộc sống hàng ngày của họ. Ngày nay, Xôm Tăm là món ăn được phổ biến trên khắp đất nước Thái Lan. Từ những quán ăn sang trọng đến những xe đẩy ngoài đường, bất kì lúc nào và bất kì ở đâu bạn cũng có thể gọi cho mình một đĩa Xôm Tăm.

Khi con người đã quá nhàm chán với cao lương mĩ vị, với những món ăn nhiều chất béo mỡ thì việc quay lại với rau quả cũng là một bản năng tự nhiên và là một nhu cầu không thể thiếu. Ăn vừa là thưởng thức vừa là tốt cho sức khỏe, do đó mà Xôm Tăm luôn được đứng vị trí hàng đầu cho trong danh sách các món “ăn mãi mà không chán” trên đất nước Thái Lan.

Dương Phương