Ẩm thực và… côn trùng

Càng ngày chúng ta càng thấy nhiều hơn sự xuất hiện của các món ăn được chế biến từ côn trùng. Có thể với một số người, các loại côn trùng như gián, châu chấu, ong, bọ cạp... là một nỗi kinh hoàng khi mới chỉ nhìn thấy chứ đừng nói đến chuyện ăn, thế nhưng với một số người khác thì đó thực sự là những món ăn vô cùng hấp dẫn tới mức có thể "nghiện". Và có một thực tế là các món ăn tưởng như "kinh dị" này lại đang ngày càng được ưa chuộng và trở thành một xu hướng.

Món ăn từ côn trùng ngày càng "lên ngôi" Nguồn: thugian.com.vn

Các chuyên gia nghiên cứu ẩm thực cho rằng tập tục dùng côn trùng làm thức ăn đã có từ lâu. Nó không phải là một tập tục riêng biệt của một vài bộ tộc nghèo khổ, mà là phổ biến ở nhiều quốc gia. Kinh Koran cho biết thánh Allah đã dùng côn trùng làm thức ăn ban tặng cho con người. Kinh cựu ước thì cho thấy rằng người Do thái cũng ăn côn trùng.

Trong các thư tịch cổ của người Trung Quốc xác nhận, thời nhà Chu, trứng kiến và mật ong là một trong những nguyên liệu để chế biến những món cao luơng mỹ vị cho những bậc vua chúa. Tại Ấn Độ và các nước vùng Đông Nam Á, côn trùng được xem là nguồn thực phẩm đáng kể và quý giá. Còn tại một số bộ lạc ở Châu Phi, châu Mỹ thì côn trùng là thức ăn chính, tạo ra khoảng 60% lượng prrotein cho cơ thể họ.

Ở Mỹ và một số quốc gia phương Tây hiện nay, một trong những món ăn được xếp vào hàng "sang trọng" đó chính là món kẹo côn trùng. Những chú dế hay ấu trùng ong vò vẽ được bọc sôcôla hay "hóa trang" thành những chiếc kẹo ngọt rất đắt khách ở các bang như Texas...

Nếu như trước đây chỉ có người ở bộ tộc Aborigin sử dụng nhộng mối để chế biến thức ăn thì ngày nay nhộng mối đã có mặt tại rất nhiều các nhà hàng trong thành phố của đất nước Australia. Người ta sử dụng những con nhộng này để tạo ra những món xào, rán rất ngon và hấp dẫn. Các món ăn từ kiến cũng là một trong số những món ăn phổ biến ở xứ sở Kangaroo này.

Trong khi đó tại Mexico, các con mối con lại được nấu và ủ thành rượu trong vòng một năm. Người ta coi thứ rượu này không những hoàn toàn vô hại mà còn làm tăng tính cách đàn ông. Và cũng chính ở đất nước này, thay bằng việc mua một bịch bỏng ngô và một hộp nước ngọt đem vào rạp chiếu phim, rạp xiếc, người ta lại mang theo một đĩa châu chấu rang mua ở các quán vỉa hè.

Châu chấu rang - món ăn phổ biến và rất được ưa thích. Nguồn: zing.vn

Người dân Châu Phi được biết đến là những người đặc biệt chuộng ăn côn trùng vì chúng nhiều chất dinh dưỡng, lại là thức ăn dùng trong trường hợp khẩn cấp khi thiếu thực phẩm. Tại một số nhà hàng, côn trùng như châu chấu, mối, kiến hoặc nhộng ong bầu được dùng làm món điểm tâm, trang trí rất đẹp mắt và chấm với nước xốt. Ở nhiều vùng của châu Phi, sâu mopane (một loài ngài sống dựa vào cây mopane) là món ăn đặc biệt phổ biến.

Có lẽ Châu Á là châu lục đứng đầu thế giới về số lượng cũng như chủng loại các món ăn từ côn trùng. Ở lndonesia, chuồn chuồn được làm sạch sẽ và lăn bột trước khi chiên. Món ăn chơi này thường được gói bằng giấy hay bỏ vào túi ni lông nhỏ. Tuy vậy ở đây, người ta thích ăn côn trùng sống hơn là chế biến cầu kỳ. Trong khi đó, dơi kèm salát là món ăn cổ truyền ở Philipin, người ta nhai cả con vì rất ít mỡ. Món này được xem là rất tốt cho thị lực. Còn ở Singapore thì từ lâu lại rất nổi tiếng vì món ăn độc đáo: bọ cạp nướng hay rán giòn ăn với măng tây, có mùi vị bùi, thơm. TạiViệt Nam các món ăn từ côn trùng cũng khá phổ biến và được chào đón. Từ các món quen thuộc như châu chấu rang (món ăn mà có lẽ người Việt Nam nào cũng đã từng thưởng thức) thì ngày nay cũng có rất nhiều các loại côn trùng khác được sử dụng và chế biến thành nhiều món ăn khác nhau phục vụ nhu cầu của thực khách...

Tại Trung Quốc, món ăn chế biến từ côn trùng đã trở thành một thói quen, nét văn hóa có từ lâu đời được ghi nhận trong sử sách. Đời Chu, một số loại côn trùng được dùng vào việc chế biến thức ăn cho vua chúa. Đời Minh, đời Thanh người ta còn ăn cả những con giun đất và một món ăn khoái khẩu, bổ dưỡng của họ chính là mọt quế ngâm mật ong.

Cho đến tận ngày nay, tập tục ăn côn trùng vẫn còn với những món ăn nổi tiếng như ong Rôti (những con ong được nhúng vào mật ong trước khi đưa vào lò quay) ở vùng Giang Nam. Vùng Sơn Đông lại khá phổ biến các món ăn từ sâu như món bánh nướng sâu cuốn.

Sushi côn trùng - một thương hiệu của ẩm thực Nhật Bản. Nguồn: krfilm.net

Trên đất nước xứ sở Kim Chi, các loài châu chấu, cào cào, bọ muỗm và dế được ăn tươi, phơi khô, rán, hoặc nướng, luộc hay trộn với patê. Món ăn đặc biệt với côn trùng bọc trong bánh đa có kèm giá đỗ và rau thơm, được dùng trong bữa điểm tâm. Còn tại đất nước nổi tiếng giàu truyền thống văn hóa ẩm thực như Nhật Bản thì món Sushi côn trùng cũng đã trở thành một thương hiệu.

Lào, Campuchia và Thái Lan là những đất nước đặc biệt nổi tiếng với các món ăn từ côn trùng. Chúng đã trở thành đặc sản mà khi khách du lịch đặt chân đến đây không thể không nếm thử.

Các món ăn từ côn trùng rất giàu đạm, được người Lào chế biến đa dạng, hấp dẫn và lạ mắt. Từ dế cơm, trứng kiến, đến con cà cuống, nhền nhện trong các món chiên, xào, dồn đậu phộng đến hấp cơm hay ngâm giấm đều rất ngon. Cà cuống – một côn trùng có ích sống nhiều ở các đồng ruộng Campuchia được người Lào nhập về với giá rất đắt là côn trùng được ưa chuộng nhất với hương vị thơm cay.

Một trong những món đặc sản của Lào là sâu đất chiên. Những chiếc hộp được tạo hình đẹp tựa như bông hoa bên trong có chứa những con sâu đất. Cứ con lớn ăn con bé cho đến cuối cùng chỉ còn một con to ú có dáng hình hộp. Người ta còn chôn hộp xuống đất khoảng 30 hôm nữa. Khi lấy lên, hộp mở ra, con sâu đất duy nhất đó ục ịch no tròn. Lúc bấy giờ người ta mới đem chiên sau khi lăn bột. Đây là món ăn vô cùng hấp dẫn và khoái khẩu của cả người dân bản địa lẫn khách du lịch.

Từ lâu, đối với những người dân nghèo Campuchia, các món ăn côn trùng được coi là thức ăn có giá trị dinh dưỡng cao, bởi vậy mà tại các vùng chợ ở nông thôn và ở cả các thành phố lớn người ta đều bán rất nhiều loại côn trùng này. Ví dụ như nhện nhảy, nhộng tằm, ong bắp cày, cà cuống, dế hoặc con cà niễng mà dân Campuchia gọi là kenteh long sống nhiều ở vùng Neak Luong, sát với biên giới của Việt Nam. Các loại nhện nhảy hay còn gọi là nhện to đầy lông (tiếng Campuchia là a-ping) dài tới 7 cm là côn trùng ăn rất ngon, đặc biệt, khi rán cho thêm tỏi, hạt tiêu và gia vị khác sẽ làm tăng thêm mùi vị hấp dẫn và ăn rất bổ, nhất là đối với phụ nữ đang trong thời kỳ mang thai hoặc những người làm việc nặng nhọc. Bất cứ du khách nào khi đến đây đều muốn thưởng thức món ăn này.

Đặc sản nhện nhảy. Nguồn: ymoi.com

Nếu ai đã từng đặt chân đến đất nước Chùa Vàng thì chắc chắn sẽ chẳng ngạc nhiên gì khi nói đến chuyện ăn côn trùng ở nơi đây. Bạn sẽ rất dễ dàng bắt gặp cảnh tượng đông đúc ở các quán, hàng ăn côn trùng. Vô cùng phong phú về chủng loại cũng như cách chế biến đó là những điều ta có thể nói đến ẩm thực côn trùng ở Thái Lan. Từ nhộng, dế đến châu chấu, kiến, ong thậm chí cả nhện, bọ cạp... Mỗi loài đều được chế biến thành vô số món tha hồ cho bạn lựa chọn như món kiến hay trứng kiến vàng trộn với ớt và nước chanh, châu chấu tẩm bột chiên giòn, nộm trứng kiến...

Như vậy ẩm thực từ côn trùng không chỉ có ở một quốc gia, một dân tộc mà nó có nguồn gốc từ xa xưa, xuất hiện trên khắp các lục địa và ngày càng trở nên phổ biến hơn. Khác với tưởng tượng của nhiều người rằng khi xã hội ngày càng phát triển thì mấy ai nghĩ tới những món ăn này, trên thực tế, càng ngày ẩm thực côn trùng càng được ưa chuộng và trở thành một xu hướng, một "thú" ăn chơi. Ngoài một số món khá bình dân và phổ biến như châu chấu rang, rán... thì các món ăn từ côn trùng có giá không hề rẻ chút nào. Tại nhà hàng Hoàng Đế ở Singapore người ta phải mất $280 để thưởng thức một bữa ăn toàn những côn trùng. Còn ở Thái Lan họ thường bán 20 baht/ gói nhỏ (khoảng 7000 VND/ côn trùng chứa đủ trong 2 muỗng canh). Riêng cà cuống hay bò cạp thì bán theo con (5 - 10 baht/1 con). Còn giá mỗi chú nhện nhảy ở Campuchia thì vào khoảng 5.000 đồng Việt Nam (400 riel)...

Huệ Lương
(Tổng hợp)