Cà chua, khoai tây “2 trong 1”

Đó là kết quả của đề tài khoa học “Tạo cây ghép giữa cà chua và khoai tây” mà kỹ sư công nghệ sinh học Nguyễn Thị Trang Nhã (SN 1987, vừa tốt nghiệp thủ khoa Trường đại học Nông lâm TP.HCM) thực hiện trong suốt hai năm qua. Loại cây “2 trong 1” này sẽ cho thu hoạch cả quả lẫn củ, giúp nhà nông tăng năng suất và chất lượng sản phẩm.

Nguồn ảnh: saigon-gpdaily

Ở Việt Nam, cây cà chua đã từng được trồng ghép lên gốc cà dại nhằm tăng khả năng chống chịu sâu bệnh, kéo dài thời gian thu hoạch cà chua. Tuy nhiên, trong thực tế, việc ghép này mất rất nhiều công chăm sóc, phân bón… mà hiệu quả vẫn không bằng việc bắt đầu trồng lại vụ khác. Xuất phát từ thực tế này, ngay từ khi còn là sinh viên năm thứ hai Đại học Nông lâm TP HCM, Nguyễn Thị Trang Nhã đã có ý tưởng tạo ra cây ghép khoai tây – cà chua để vừa thu hoạch được cà chua, lại vừa thu hoạch được khoai tây.

Từ việc ghép ngọn cây cà chua trên gốc cây khoai tây, Nhã đã cho ra đời loại cây trồng mới vừa cho thu hoạch củ khoai tây lại vừa cho trái cà chua với năng suất cao, đồng thời hàm lượng các chất trong củ khoai tây cũng như quả cà chua đều cao hơn loại cây đơn (cây chưa ghép).

Cụ thể, khi được trồng thử nghiệm trên đồng ruộng tại Đà Lạt, loại cây “2 trong 1” này đã cho năng suất khá cao, bình quân đạt hơn 19 tấn củ khoai tây/ha và hơn 38 tấn cà chua/ha/vụ trên cùng diện tích, trong khi hàm lượng các chất trong củ và quả như vitamin C trong cà chua ghép đạt 8,77 (cà chua thường trồng đối chứng là 3,53), còn khoai tây ghép là 0,27 (khoai tây không ghép là 0,03); tinh bột trong cà chua ghép là 0,02 (không ghép là 0,02), khoai tây ghép là 2,04 (không ghép là 1,66)…

Việc ghép và trồng thành công cây cà chua - khoai tây của Nhã không chỉ giúp tiết kiệm diện tích đất, công chăm sóc, phân bón mà còn mở ra nhiều triển vọng mới về cây giống kháng bệnh cho nông dân Đà Lạt.

Không nhận được sự giúp đỡ của giảng viên trong khoa với lý do “thiếu cơ sở khoa học”, Nhã đã tự mình mày mò ghép hai loại cây nói trên, sau đó mang cây đã trưởng thành xuống “trình” giảng viên kết quả đạt được: cây ghép vừa có quả (cà chua), lại vừa có củ (khoai tây). Từ thực tế đó, Nhã mới được nhà trường đồng ý cho làm đề tài khoa học. Nhã mang cây ươm từ Đà Lạt lên TP HCM để ghép, đến khi cây ổn định mới mang về Đà Lạt trồng. Sau hai năm, Nhã đã hoàn thiện được quy trình ghép, trồng, chăm sóc, thu hoạch… và phân tích hàm lượng dinh dưỡng trong sản phẩm.

Nhã đang theo dõi sự phát triển của giống cây mới. Nguồn ảnh: khoahoc

Khoai tây sau khi giâm từ 23 – 25 ngày và cà chua sau khi gieo từ 17 – 22 ngày được tiến hành ghép. Loại cây này sau khi ghép 15 ngày có thể đem trồng và chăm sóc bình thường như khi trồng cây không ghép. Mật độ cây ghép sống và sinh trưởng tốt đến trên 90%.

Từ kết quả nghiên cứu trên, Nhã đã thuyết phục gia đình cho trồng thử loại cây hai trong một này trên diện tích 200 m2 trong vườn nhà ở phường 8, thành phố Đà Lạt (Lâm Đồng), rồi sau đó trồng mở rộng trên 1.000 m2.

Tăng lợi nhuận

Ông Nguyễn Hữu Thắng, bố của Nhã, cho biết: cách chăm sóc loại cây ghép này không khác với trồng khoai tây như trước đây. Phân bón tuy có tăng nhưng không đáng kể. Trước đây, với 1.000 m2 trồng khoai tây một vụ, ông bón khoảng bốn tạ phân chuồng, 50 kg phân vô cơ. Còn để trồng loại cây ghép này, lượng phân bón chỉ tăng thêm hơn 20 kg nữa (tăng 5%). Nhìn bên ngoài, cây ghép cho ra cà chua, khoai tây không khác với sản phẩm được trồng bình thường. Về chất lượng, kết quả phân tích cho thấy, hàm lượng vitamin, tinh bột ở trái cà chua, khoai tây lai cao hơn gấp đôi cà, khoai thông thường…

Ông Thắng, đang chăm sóc vườn cà chua ghép. Nguồn ảnh: dalat

Tính ra, khi trồng trên diện tích đất một ha, cây trồng không ghép, hai vụ một năm, sẽ cho năng suất 95 tấn cà hoặc 60 tấn khoai. Trong khi đó, cây ghép sẽ cho năng suất 76,6 tấn cà và 38,2 tấn khoai. Tính giá khoai trung bình 7.000 đồng một kg và cà 2.000 đồng một kg, người trồng thu được khoảng 420 triệu đồng. Sau khi trừ đi chi phí giống, phân bón... sẽ thu được khoản lợi không nhỏ.
Đánh giá cao nghiên cứu trên, TS. Hồ Đắc Túc, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM, cho rằng: việc trồng một cây mà thu hoạch được hai loại sản phẩm có ý nghĩa rất lớn, nhất là trước tình trạng khan hiếm lương thực trong tương lai.

Đề tài nghiên cứu của Nhã giành giải nhì Giải thưởng sinh viên nghiên cứu khoa học Euréka lần thứ 11 và được Thành đoàn TP.HCM trao tặng giấy khen. Hiện có rất nhiều nông dân tại Đà Lạt mong muốn được trồng loại cây cho cả củ lẫn quả này. Nhưng Nhã cho biết, cô đang phải tiếp tục hoàn thiện quy trình trồng, chăm sóc để sớm chuyển giao cây giống cho nông dân.

Minh Thi
Tổng hợp