Từ đỉnh Hà Giang mờ sương tới mũi Cà Mau bạt ngàn rừng tràm, rừng đước, có mảnh đất nào của quê hương mà ta chẳng mến yêu tha thiết. Hà Nội thu sang mùa cốm, mùa hồng, Đồng Tháp mùa lũ cho bông điên điển nở vàng mặt nước.

Đi hái điên điển mùa nước lên (ảnh:photobucket)

Có người nhạc sỹ xa xứ đã mang trong tim nỗi khắc khoải về một vùng trời Nam Bộ vàng rực điên điển để ngân lên câu hát: “Thương bông mà điên điển, nghiêng mình nhớ đất quê”. Có người con Đồng Tháp Mười vì đeo đuổi cái chữ mà mà phải tha phương đã để tiếng lòng rạo rực mà làm nên những vần thơ về mùa hoa điên điển:

Bông điên điển trên sông xưa lắm
Mùa nước lên tôi nhớ Tháp Mười
Bông điên điển trên sông sang lắm
Tôi thả tình bèo dạt mây trôi

Ừ, bông điên điển ngon lắm. Dù chỉ là thứ hoa dại mọc lên theo những con nước nổi nhưng hoa điên điển còn là “bông cứu đói” của bà con. Bát canh chua cá lóc thả vài chùm bông điên điển cho thêm sắc, thêm vị. Bát cơm ngày lũ lớn có nồi điên điển luộc cho đỡ sót ruột. Cây điên điển thân mềm, nổi lên cùng con nước son, bị vùi dập trong gió trong mưa nhưng vẫn vươn lên khoẻ mạnh, tốt tươi. Nhớ những ngày lũ lớn, cả nhà cứ theo dòng nước lênh đênh trên xuồng, chẳng có gì để ăn, chỉ thấy vàng rực những vạt điển điển. Cha chèo xuồng, má rung nhẹ cành cây cho những đọt bông rụng đầy trong ghe, chị khéo nhặt cho lên bắc nồi cháo, thế cũng đi qua những ngày lũ lớn.

Hoa điên điển (ảnh:wikipedia)

Dân Đồng Tháp đi tứ xứ làm ăn, mỗi khi nhớ quê là nhớ bông súng, bông điên điển, nhớ mùa cá linh từ Biển Hồ Campuchia xuôi về Đồng Tháp. Không nồng nàn, kiêu sa, điên điển vàng thơm mùi của cỏ, của phù sa, của bã chè mới đổ ra ấm tích. Ấy vậy nên nó rất hợp vị với nhiều món ăn dân dã. Cá linh kho mía mà không có bông điên điển, không có cái hương đồng quê, cái vị nhân nhẫn của đọt điên điển vàng thì không phải món ăn miền sông nước! Bánh bèo có điên điển làm nhân, trứng tráng trộn thêm vạt điên điển, bánh tráng có điên điển ăn kèm, rồi điên điển để làm dưa, điên điển rang tép… Những món ăn dân giã từ nguyên liệu đến cách làm ấy là cái cớ trực tiếp nhất cho người xa quê mong ngóng ngày trở về.

Bông điên điển nấu tép đồng (ảnh:wikipedia)

Có đôi khi ở một vùng trời xa tím ngát oải hương, đỏ rực hồng nhung lại thắc mắc về tên của loài hoa mùa lũ chốn quên nhà – điên điển. Cái tên khắc khoải như một nỗi nhớ, cái tên mang trong nó cả những âu lo của kỳ giáp vụ, cả những thổn thức của những đêm nằm nghe ngóng con nước dâng cao. Loài hoa bình dị vươn lên cùng con nước ấy đã cứu đói cho bà con nghèo. Mùa nước nổi, khi mà khoai sắn bì bõm trong nước, điên điển dâng bông cho món ăn mẹ làm. Về Sài Gòn, tìm khắp chợ lớn chợ nhỏ chẳng đâu thấy bông điên điển… nên người xa quê lại càng nhớ quê da diết, nhớ những món ăn từ bông điên điển vàng...

Đỗ Uyên Phương